Uzależnienie od leków przeciwbólowych - czy jest możliwe?

image

Lekomania, czyli uzależnienie od leków, staje się coraz bardziej powszechnym zjawiskiem, które dotyka wielu ludzi na całym świecie. Pojawia się tak jak inne nałogi – nagle, niepostrzeżenie, stąd trudno dotrzeć, kiedy faktycznie mamy do czynienia z prawdziwym problemem.

Ludzie mogą uzależniać się od rozmaitych rzeczy, które sprawiają im przyjemność bądź wywołują określony, pożądany przez nich stan w organizmie. Jeśli przyjmujemy leki w sposób niekontrolowany, to tak jak w przypadku alkoholizmu czy narkomanii, jesteśmy uzależnieni chemicznie. Świadczy to o chorobie przewlekłej, najczęściej wymagającej leczenia, gdyż może ona powodować poważne konsekwencje zdrowotne. Nadużywanie środków leczniczych wcale nie należy do rzadkich zjawisk. Statystyki wskazują, że w naszym kraju jest to zjawisko na wielką skalę. Znajdujemy się w czołówce krajów, gdzie kupuje oraz przyjmuje się leki bez recepty.

Jakie leki uzależniają?

Do najbardziej popularnych substancji, które są wykorzystywane w środkach farmakologicznych i powodują uzależnienie należą barbiturany, opioidy oraz benzodiazepiny. Na rynku leków dostępne są nieopioidowe środki przeciwbólowe, takie jak paracetamol, kwas acetylosalicylowy, a także niesteroidowe leki przeciwzapalne NLPZ. Druga grupa obejmuje opioidowe leki przeciwbólowe, zawierające jako główny składnik kodeinę. Obie grupy mogą prowadzić do rozwinięcia się nałogu, ale znacznie szybciej dzieje się to w przypadku opioidów. Osoby, które borykają się z dolegliwościami bólowymi mają wrażenie, że środki ogólnodostępne na pewno są bezpieczne. Tymczasem jest tak tylko wtedy, gdy zażywamy je zgodnie z zaleceniami umieszczonymi na ulotce leków. Jeśli przyjmujemy leki w sposób niekontrolowany, możemy doprowadzić do rozwinięcia uzależnienia, a także zagrozić swojemu zdrowiu, a nawet życiu.

W jaki sposób uzależnia się od środków przeciwbólowych?

Stosunkowo prosty jest mechanizm uzależnienia. Substancja aktywna, która znajduje się w danym leku, zaczyna wchodzić w interakcję z organizmem człowieka, zaczyna wpływać na jego procesy metaboliczne, i w konsekwencji staje się niezbędna dla ich przebiegu. Osoby, które próbują się leczyć na własną rękę, bez wsparcia lekarskiego, zazwyczaj zaczynają zwiększać ilości przyjmowanych środków. Na początku leczenie przynosi właściwe rezultaty, ale z biegiem czasu środek przestaje działać i pacjent sięga po większą jego dawkę. Najszybciej dochodzi do psychicznego uzależnienia się od leku. Człowiek borykający się z nałogiem ma przekonanie, że gdy nie zażyje środka przeciwbólowego, to dolegliwości bólowe powrócą. W przypadku leków przeciwbólowych rzadziej pojawia się uzależnienie fizyczne. Jego objaw to zazwyczaj niewłaściwa praca narządów wewnętrznych. W większości są to trudności z oddychaniem, zaburzenia rytmu serca bądź problemy z układem pokarmowym. Moment, w którym pojawia się nałóg jest kwestią indywidualną, u każdego wygląda to nieco inaczej. Tak samo jest z reakcją organizmów na tę samą substancję – reakcja ta może być zupełnie różna.

Kiedy jest największe ryzyko uzależnienia od środków przeciwbólowych?

Uzależnienie od środków przeciwbólowych jest zależne od kilku czynników:

- wieku – najczęściej starsze osoby uzależniają się bardziej. Zauważono jednak również, że młodzi ludzie coraz częściej sięgają po różnego rodzaju środki, aby nie tyle zapobiegać dolegliwościom, co w celu możliwości lepszego, bardziej efektywnego wykonywania pracy – czyli swoistego dopingu,

- epizodów depresyjnych,

- uprzedniego zażywania leków psychotropowych,

- stosowania narkotyków w młodym wieku.

Jak się odstawia leki przeciwbólowe?

Leki przeciwbólowe dzielimy na dwie grupy: nieopioidowe oraz opioidowe. Ten podział jest niezwykle ważny w sytuacji, gdy mowa jest o zespole abstynenckim. Leki z grupy nieopioidowych środków przeciwbólowych, przyjmowane nawet stosunkowo długo i w sporych dawkach, nie powinny powodować klasycznego modelu odstawienia. Fizycznie ich odstawianie może powodować złudne odczuwanie bólu bądź nadwrażliwość bodźce bólowe. Tego rodzaju środki powodują zatem quasi zespół odstawienny, którego źródło leży raczej w naszej psychice.

Znacznie większym problem stanowi odstawianie leków z grupy opioidowych środków przeciwbólowych. Wywołuje ono klasyczny model odstawienia, który może zagrażać nie tylko zdrowiu, ale nawet życiu osoby uzależnionej. Te środki, z powodu swojej specyfikacji chemicznej, bardzo szybko uzależniają zarówno psychicznie, jak i fizycznie, wywołując wiele objawów odstawiennych, do których należą m.in.: biegunka, dolegliwości bólowe, wymioty, wahania nastroju, agresja, lęk i wiele innych.

Czy uzależnienie od leków podlega leczeniu?

Najbardziej skuteczną formą leczenia uzależnienia od leków jest terapia uzależnień. Dla skuteczności leczenia niezwykle istotne jest jednak, aby osoba uzależniona potrafiła sama przed sobą przyznać się do swojego problemu i chciała szukać motywacji do zmian. Lekomanię można leczyć za pomocą terapii indywidualnej oraz grupowej. Chory otrzymuje wówczas pełne wsparcie zarówno od psychologa, jak i specjalisty psychiatry.

Zobacz także: Co powoduje uzależnienie od gier komputerowych?